ยุโรปตะวันออกและเอเชียกลาง

การทำงานในยุโรปตะวันออกและเอเชียกลางจะเน้นทำงานในประเทศจอร์เจีย คาซัคสถาน และมอลโดวา

ปัญหา

ปัจจุบันในยุโรปตะวันออกและเอเชียกลางมีผู้ที่ได้รับการรักษาด้วยยาต้านไวรัสเอชไอวีเพียง 25% เท่านั้น

ผู้เชี่ยวชาญด้านสาธารณสุขได้เปิดเผยว่า ความต้องการยาต้านไวรัสเอชไอวีสูตรสำรอง และสูตรดื้อยามีเพิ่มมากขึ้น แต่ราคายาเหล่านี้มีราคาแพงกว่ายาในสูตรพื้นฐานมาก  การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบซี (HCV) โดยเฉพาะที่เป็นการติดเชื้อร่วมกับเอชไอวียังเป็นปัญหาหลัก แต่ยาต้านไวรัสชนิด DAAs กลับไม่สามารถนำมาใช้ในภูมิภาคนี้ได้

ประเทศในภูฒิภาคนี้มีลักษณะคล้ายคลึงกัน ส่วนใหญ่เป็นประเทศที่มีรายได้ระดับปานกลาง และมีจำนวนของผู้ติดเชื้อเอชไอวีและไวรัสตับอักเสบซีใจจำนวนที่ไม่มากนัก แต่กลับโชคร้ายที่มีระบบสิทธิบัตรที่เข้มแข็งจนกลายเป็นอุปสรรคใหญ่ในการเจ้าถึงยาต้านไวรัสเอชไอวี และยารักษาไวรัสตับซีตัวใหม่ๆ

พื้นหลัง

ประเทศจอร์เจียและมอลโดวา ได้ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพยุโรป  ในขณะที่ประเทศคาซัคสถานเป็นส่วนหนึ่งของสหภาพศุลกากรที่มีระบบคุ้มครองสิทธิบัตรที่เข้มแข็งมาก ซึ่งส่งผลทำให้ราคายาแพงขึ้น  บริษัทยาต้นแบบสามารถขอรับสิทธิบัตรได้อย่างรวดเร็ว แต่กลับมาขึ้นทะเบียนยาเพื่อขายในตลาดช้ามาก

ในขณะที่มีแนวโน้มว่าจะไม่รวมประเทศที่มีรายได้ปานกลางในระบบการให้สิทธิโดยสมัครใจ (voluntary licenses)ระหว่างบริษัทยาต้นแบบและยาชื่อสามัญ หรือระหว่างบริษัทยาต้นแบบและระบบสิทธิบัตรรวม (patent pool)  หรือถึงแม้ว่าจะให้สิทธิประเทศเหล่านี้ในระบบการให้สิทธิบัตรโดยสมัครใจ แต่ก็มีแนวโน้มว่าราคายาที่ประเทศเหล่านี้จะได้รับนั้น อาจมีราคาที่สูงกว่าหากเปิดให้มีการแข่งขันระหว่างบริษัทยาชื่อสามัญและบริษัทยาต้นแบบ

องค์กรภาคี ITPC EECA เป็นองค์กรที่มีจุดมุ่งหมายเพื่อแสวงหาแนวทางในการเข้าถึงยาชื่อสามัญในประเทศในแถบภูมิภาคนี้ และรวมไปถึงการเคลื่อนไหวเพื่อป้องกันไม่ให้เกิดสิทธิบัตรที่ไม่เป็นธรรม  ยาเป้าหมายหลักคือโซฟอสบูเวียร์ ( sofosbuvir) และดาคลาทาสเวียร์ (daclatasvir) ซึ่งใช้ในการรักษาโรคไวรัสตับอักเสบซี  โดยร่วมมือกับองค์กรอื่น ๆได้ร่วมกันร่างการใช้มาตรการบังคับใช้สิทธิเหนือสิทธิบัตร (CL) เพื่อใช้ในการเจรจากับรัฐบาลในประเทศมอลโดวาและคาซัคสถาน นอกจากนี้ยังมีการวางแผนการประชุมกับผู้ผลิตยาชื่อสามัญในจอร์เจียเพื่อหารือการลดอุปสรรคต่อการเข้าถึงรักษาโดยมีผู้เชี่ยวชาญจากทั่วภูมิภาคมาเข้าร่วม  โดยผลการประชุมได้มีการจัดทำแผนการเพื่อการเข้าถึงยาราคาถูกในประเทศ